در این آموزش رایگان از درس استاتیک، نحوه جمع دو بردار و بهدستآوردن بردار برآیند را با یک مثال عددی بررسی میکنیم. ابتدا مؤلفههای هر بردار را در راستای محورهای \(x\) و \(y\) به دست میآوریم و سپس با جمع مؤلفههای متناظر، بردار برآیند را محاسبه میکنیم.
صورت سوال
مثال: دو بردار نشان داده شده در شکل زیر را با هم جمع کنید و برآیند آنها را به دست آورید؟
ویدئوی حل مثال
در ویدئوی زیر، جمع دو بردار با استفاده از مؤلفههای \(x\) و \(y\) به صورت مرحلهبهمرحله حل شده است.
روش های جمع دو بردار
بردار ها را به دو روش میتوانیم با هم جمع کنیم:
1- روش جبری
2- روش هندسی
روش هندسی دو قسمت میشه
الف: روش مثلثی
ب: روش متوازی الاضلاع
روش جبری
در روش جبری، هر بردار را به مؤلفههاش در راستای \(x\) و \(y\) تجزیه کرده و سپس مؤلفههای متناظر را با هم جمع میکنیم.
در آموزش تجزیه بردار، نحوه تجزیه بردار را کامل توضیح دادم.
روش مثلثی
در این روش:
1- ابتدا بردار \( \vec{a} \) را از یک نقطه رسم میکنیم.
2- از انتهای بردار \( \vec{a} \)، بردار \( \vec{b} \) را رسم میکنیم.
3- ابتدای بردار \( \vec{a} \) را به انتهای بردار \( \vec{b} \) وصل میکنیم. بردار حاصل، بردار برآیند \( \vec{R} \) است.
در نهایت:
\[
\vec{R}=\vec{a}+\vec{b}
\]
روش متوازی الاضلاع
در این روش:
1- ابتدا از یک نقطه مشخص بردار \( \vec{a} \) را رسم میکنیم.
2- از همان نقطه بردار بردار \( \vec{b} \) را رسم میکنیم.
3- از انتهای بردار \( \vec{a} \) یک خط چین موازی بردار \( \vec{b} \) رسم میکنیم.
4- از انتهای بردار \( \vec{b} \) یک خط چین موازی بردار \( \vec{a} \) رسم میکنیم.
5- از ابتدای دو بردار \( \vec{a} \) و \( \vec{b} \) یک بردار به محل تقاطع دو خط چین وصل میکنیم و این بردار میشه همان بردار برآیند.
در نهایت:
\[
\vec{R}=\vec{a}+\vec{b}
\]
حل کامل مثال به صورت مرحلهبهمرحله
این مثال را به روش جبری حل میکنیم.
همان طور که در بالا گفتم در روش جبری، هر بردار را به مؤلفههاش در راستای \(x\) و \(y\) تجزیه کرده و سپس مؤلفههای متناظر را با هم جمع میکنیم.
مرحله 1: تجزیه بردار \(a\) به مؤلفههای \(x\) و \(y\)
همانند آموزش تجزیه بردار، ابتدا مؤلفههای بردار \(a\) را محاسبه میکنیم.
با توجه به اینکه بردار \(a\) زاویه \(30^\circ\) نسبت به محور \(y\) می سازد:
$$ a_y=a\cos30^\circ $$
پس:
$$ a_y=40\cos30^\circ=34.64 $$
و
$$ a_x=-a\sin30^\circ $$
بنابراین:
$$ a_x=-40\sin30^\circ=-20 $$
چون \(a_x\) خلاف جهت محور \(x\) است، علامت منفی میگیره
بنابراین بردار \(a\) به صورت زیر نوشته میشود:
\[
\vec{a}=-20\vec{i}+34.64\vec{j}
\]
مرحله 2: تجزیه بردار \(b\) به مؤلفههای \(x\) و \(y\)
همانند آموزش تجزیه بردار، ابتدا مؤلفههای بردار \(b\) را محاسبه میکنیم.
با توجه به اینکه بردار \(b\) زاویه \(30^\circ\) نسبت به محور \(x\) می سازد:
$$ a_x=b\cos30^\circ $$
پس:
$$ a_x=50\cos30^\circ=43.3 $$
و
$$ a_y=b\sin30^\circ $$
بنابراین:
$$ a_y=50\sin30^\circ=25 $$
بنابراین بردار \(b\) به صورت زیر نوشته میشود:
\[
\vec{b}=43.3\vec{i}+25\vec{j}
\]
مرحله 3: جمع مولفه های دو بردار در راستای \(x\)
ابتدا مؤلفههای \(xx\) دو بردار را با یکدیگر جمع میکنیم:
\[
R_x=a_x+b_x
\]
سپس مقادیر را جایگذاری میکنیم:
\[
R_x=-20+43.3
\]
بنابراین:
\boxed{R_x=23.3}
\]
مرحله 4: جمع مولفه های دو بردار در راستای \(y\)
مؤلفههای \(yy\) دو بردار را با یکدیگر جمع میکنیم:
\[
R_y=a_y+b_y
\]
سپس مقادیر را جایگذاری میکنیم:
\[
R_x=34.64+25
\]
بنابراین:
\boxed{R_y=59.64}
\]
مرحله 5: نوشتن بردار برآیند
حالا مؤلفههای بهدستآمده را در رابطه بردار برآیند قرار میدهیم:
\[
\vec{R}=R_x\vec{i}+R_y\vec{j}
\]
بنابراین:
\[
\boxed{\vec{R}=23.3\vec{i}+59.64\vec{j}}
\]
بنابراین:
\boxed{\vec{R}=23.3\vec{i}+59.64\vec{j}}
\]
جمع دو بردار کجاها کاربرد داره؟
جمع بردارها یکی از مفاهیم پایه در استاتیک و مکانیک مهندسی است و در مسائل مختلفی مانند محاسبه نیروی برآیند، تحلیل نیروهای وارد بر اجسام، محاسبه گشتاور و بررسی تعادل استفاده میشود.
مثلاً در مسائل تعادل، نیروهای مختلف وارد بر یک جسم باید به صورت برداری با یکدیگر جمع شوند.
همچنین در محاسبه گشتاور نیرو، جهت و مؤلفههای نیرو اهمیت زیادی دارند.


